ಉದಯವಾಹಿನಿ, ಶಿವನ ಹನ್ನೆರಡು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೇದಾರನಾಥವು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ತಾಣ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 11,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕೇದಾರನಾಥಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ, ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಶಿಖರಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಶಿವಲಿಂಗದಿಂದ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಿಗಿಂತ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ತ್ರಿಕೋನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಕಥೆಯಿದೆ.
ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಪಾಪಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಬಯಸಿದರು. ಆದರೆ ಪಾಂಡವರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿವನು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗೂಳಿಯ (ವೃಷಭ) ರೂಪ ತಾಳಿದನು. ಭೀಮನು ಆ ಗೂಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೂಳಿಯ ಗೂನು ಭಾಗ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಆ ಗೂನಿನ ಭಾಗವೇ ಇಂದು ನಾವು ಪೂಜಿಸುವ ತ್ರಿಕೋನ ಶಿವಲಿಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಈ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಶಿವಲಿಂಗವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಗ್ರಹವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಂಬಿಕೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರಸ್ಯವೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಡವರ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಕ್ಷಮಾ ಗುಣಕ್ಕೆ ಈ ರೂಪವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
